Camera's bedreigen leven Volkert van der G

Van een onzer verslaggevers

Volkert van der G. wil geen infuusvoeding krijgen als hij door zijn hongerstaking in coma raakt.Wat gebeurt er als het cameratoezicht, dat juist was ingesteld om zelfmoord te voorkomen, zijn dood dreigt te worden?

Amsterdam - Volkert van der G. maakt het naar omstandigheden redelijk, zeggen zijn advocaten. Die omstandigheden leveren echter een merkwaardige situatie op; de camera die justitie in zijn cel heeft opgehangen om zelfmoord te voorkomen, dreigt een gevaar voor zijn gezondheid te worden. Zelfs zozeer dat de verdachte van de moord op Pim Fortuyn zich met zijn wilsverklaring wil voorbereiden op het ergste: uitputting, coma en zelfs de dood.

Vandaag is dag 24 van zijn hongerstaking. Hij drinkt alleen vruchtensappen, koffie en thee met suiker. Dit uit protest tegen de infraroodcamera in zijn cel die 24 uur draait, ook als hij naar de wc gaat. Een schending van zijn privacy, volgens Van der G.

Minister Donner (Justitie) zal het niet op het ergste willen laten aankomen. Er moet hoe dan ook een eerlijk proces komen en dus zal de minister een hongerdood willen voorkomen. Natuurlijk is het mogelijk dat, als puntje bij paaltje komt, de wilsverklaring van Van der G. wordt genegeerd en dat hem kunstmatig voeding wordt toegediend. Maar dan is in feite al een onwenselijke situatie ontstaan; iedereen wil dat er op de dag van het proces een gezonde, 33-jarige man voor rechter F. Bauduin verschijnt.

Ruim drie weken leeft hij nu zonder eten. Er zijn gevallen bekend van mannen die een soortgelijke hongerstaking - waarbij wel vruchtensappen, thee en koffie worden gebruikt - zo'n 75 dagen volhielden zonder in levensgevaar te geraken. Het oordeel daarover is aan de gevangenisarts die Van der G. nauwlettend in de gaten zal houden.

Volkert van der G. heeft laten weten dat het hem menens is: volgens zijn advocaten zal hij te allen tijde dwangvoeding weigeren. Voor de ondertekening van de wilsverklaring zal een psychiater moeten vaststellen dat Van der G. wilsbekwaam is.

En ding heeft Van der G. inmiddels bereikt: Donner zal langzamerhand behoorlijk in zijn maag zitten met het cameratoezicht. De Raad voor de Strafrechttoepassing, die er onder meer op toeziet dat maatregelen in gevangenissen in overeenstemming zijn met de wet, heeft gisteren bepaald dat het cameratoezicht in de eerste twee maanden van het verblijf van Van der G. in een Amsterdamse cel onrechtmatig was. Voor de raad was onvoldoende aangetoond dat er risico bestond op zelfmoord door Van der G.

Donner had nu, zonder gezichtsverlies, de camera's kunnen weghalen als zijn voorganger Korthals op 5 juli niet opeens met een regeling was gekomen die cameratoezicht in feite in alle situaties toestaat. Voor Van der G. was die regeling de aanleiding om in hongerstaking te gaan.

Op basis van deze nieuwe regelgeving heeft de directeur van het Amsterdamse huis van bewaring Demersluis, ofwel de Bijlmerbajes, waar Van der G. verblijft, het cameratoezicht weer verlengd. De beklagcommissie van de gevangenis heeft de klacht van Van der G. hiertegen inmiddels afgewezen. Tegen deze beslissing loopt nu weer een beroep van de advocaten bij de Raad voor de Strafrechttoepassing, dat naar verwachting eind augustus wordt behandeld.

Het zou Donner waarschijnlijk inmiddels heel wat waard zijn als de Raad besluit dat het cameratoezicht ook onder de nieuwe regeling onrechtmatig is. Dan kunnen die camera's zonder al te veel gezichtsverlies voor justitie weg en is de hongerstaking, hopelijk, voorbij. Mocht Van der G. die dan toch doorzetten, dan zullen de camera's snel terug zijn. ,,Dat is het paradoxale van de situatie'', zegt A. van Bommel van de Raad voor de Strafrechttoepassing, ,,het is heel goed voorstelbaar dat de hongerstaking juist weer een reden is voor de gevangenis om camera's in de cel te willen.''

bron